Tijdens de themadag op 27 februari 2026 sprak Provinciale Staten over de definitie en niveaus van natuurinclusieve landbouw. In het Beleidskader Landbouw en Voedsel 2030 heeft Provinciale Staten in 2022 de doelstelling vastgelegd voor 500 natuurinclusieve agrarische bedrijven in 2030. Er was echter veel discussie over wat natuurinclusieve landbouw precies is, én hoe we ervoor staan in Brabant. Deze discussie leeft breder en daarom heeft de WUR definities opgesteld. GroenLinks en PvdA zijn blij dat we naar duidelijke definities gaan. Wel vinden we het belangrijk dat ons ambitieniveau niet naar beneden wordt bijgesteld. We willen méér donkergroene natuurinclusieve landbouw die een forse bijdrage levert aan de biodiversiteit, bodem- en waterkwaliteit en gezonde leefomgeving.
Geen vage plannen meer, maar boter bij de vis voor natuurinclusieve boeren
De kogel is door de kerk: de provincie Noord-Brabant stapt af van natuurinclusieve landbouw als ‘vage denkrichting’. Er ligt nu een wetenschappelijk onderbouwde definitie met harde cijfers (prestatie-indicatoren). Hoewel GroenLinks en PvdA blij zijn met deze duidelijkheid, maken wij ons wel zorgen over de haalbaarheid en de snelheid van de transitie. "Lichtgroene stapjes zijn niet meer genoeg in deze ecologische crisis."
Van vage taal naar concrete doelen
Jarenlang was 'natuurinclusieve landbouw' een rekbaar begrip. Dat verandert nu. De provincie omarmt de systematiek van de Wageningen University & Research (WUR), waarbij boeren worden ingedeeld op niveaus. Dit schept een ‘gezamenlijke taal’ die belangrijk is voor zowel boeren als natuurorganisaties.
Fiona Bijl benadrukte namens de PvdA tijdens het debat het belang van deze stap: "Het is goed dat boeren met deze definitie weten waar ze aan toe zijn. Zo kunnen we bovendien écht gaan sturen op resultaat voor onze biodiversiteit en waterkwaliteit."
De rauwe realiteit: de lat moet omhoog
Ondanks de nieuwe definitie is de realiteit op het Brabantse erf nog sober. Uit een nulmeting blijkt dat momenteel geen enkel melkveebedrijf voldoet aan het hoogste ambitieniveau (niveau 3) en slechts 2% aan niveau 2. De rest van de sector blijft hangen in de 'instapfase'. En van de overige landbouwsectoren ontbreekt nog de informatie waar ze staan.
Wij hebben onze zorgen hierover gedeeld. Niveau 1 past namelijk vaak nog binnen de huidige bedrijfsstrategie. De grote opgaven in het landelijk gebied vragen echter om écht 'donkergroene' koplopers. We mogen geen genoegen nemen met kleine stapjes terwijl de waterkwaliteit en biodiversiteit om een fundamentele systeemsprong vragen.
Beide fracties vinden de doelstelling van 500 natuurinclusieve bedrijven in 2030 te weinig ambitieus als dit alleen boeren op het laagste niveau betreft. Tom Ludwig benadrukte namens GroenLinks: “Er moet een duidelijk plan komen om boeren te ondersteunen bij de doorgroei naar de hogere, meest effectieve niveaus. De biodiversiteit heeft een flinke impuls nodig. We moeten durven ambitieus te zijn om onze natuur te herstellen, de waterkwaliteit te verbeteren en een belangrijke bijdrage te leveren aan een gezonde leefomgeving”
Grond als sleutel tot succes
Een groot struikelblok voor boeren die willen omschakelen, is de toegang tot grond. De gedeputeerde gaf aan dat natuurinclusieve boeren voorrang krijgen bij provinciale pacht, maar GroenLinks en PvdA vinden dit ‘klein bier’. De hoeveelheid grond die de provincie, zeker voor langdurige pacht, beschikbaar heeft is onvoldoende. We wezen de gedeputeerde er bovendien op dat Staatsbosbeheer krachtigere ambities heeft. Zo hanteert zij niveau 2 als norm voor natuurinclusief boeren in haar nieuwe pachtbeleid. Daarom hebben we gevraagd om te bekijken wat we méér kunnen doen als provincie. En als dat gerichte besluiten vergt van Provinciale Staten, dan willen we dat ook horen.
Belangrijke toezeggingen
Na een prettig maar soms ook stevig debat hebben PvdA en GroenLinks enkele belangrijke resultaten geboekt:
- De gedeputeerde heeft toegezegd in gesprek te gaan met Staatsbosbeheer over hun aanpak, waarbij niveau 2 de norm is voor pachtcontracten.
- Er worden werkbezoeken georganiseerd voor de woordvoerders aan inspirerende koplopers én aan boeren die de overstap willen maken, om te leren wat er op het erf nodig is voor een goed verdienmodel.
- We ontvangen op korte termijn een memo waaruit blijkt wat de gedeputeerde concreet gaat doen met onze inbreng én welke stappen in de komende tijd genomen gaan worden.
Hoe nu verder?
Het college gaat aan de slag met de concrete uitwerking en zal Provinciale Staten eind 2026 informeren over de voortgang. Voor PvdA en GroenLinks blijft de inzet helder: een krachtige transitie die boeren een eerlijke boterham biedt én de Brabantse natuur de herstelruimte geeft die ze zo hard nodig heeft.
Benieuwd naar de definitie en niveaus zoals deze zijn besproken? Die lees je terug in deze Statenmededeling: Document NoordBrabant - Statenmededeling definitie niveaus natuurinclusieve landbouw - iBabs Publieksportaal